Skip to main content

WYDARZENIA

Raduń uroczyście obchodził 650-lecie wsi

Raduń, miejscowość w gminie Dziemiany, uroczyście obchodził 650-lecie aktu lokacyjnego wsi. 
Opublikowano: 28 września 2026
Od lewej: wójt gminy Dziemiany Piotr Laska, Teresa Słomińska, Antoni Wantoch - Rekowski, Adam Kiedrowski

Z tej okazji władze gminy z wójtem Piotrem Laską postanowiły nadać tej rocznicy wyjątkowy charakter. Gmina kupiła działkę pod planowany obelisk, zagospodarowała ją, ustawiła tam ławki i nasadziła ozdobne rośliny. Wkrótce kupiono granitowy głaz, na którym przed kilkoma dniami zawisła tablica z informacją o wielowiekowej historii Radunia.

W piątek 25 września 2026 roku o godz. 14.00 mieszkańcy Radunia oraz innych miejscowości gminy Dziemiany, władze gminy, a także powiatu kościerskiego, posłowie i radni ziemi pomorskiej, strażacy, leśnicy, sołtysi, dyrektorzy szkół oraz uczniowie uczestniczyli w uroczystości odsłonięcia obelisku upamiętniającego 650-lecie aktu lokacyjnego. Kamień poświęcił pochodzący z Radunia franciszkanin, o. Paweł Rekowski.

Historię aktu lokacyjnego przedstawił Adam Kiedrowski, dziennikarz, którego rodzice, dziadkowie oraz wcześniejsi przodkowie pochodzą właśnie z Radunia. 

Obelisk odsłonili przedstawiciele pokolenia wnuków najstarszych mieszkańców Radunia (którzy z uwagi na stan zdrowia nie mogli uczestniczyć w uroczystości): Teresa Słomińska żona wnuka 97-letniej Doroty Słomińskiej oraz Antoni Wantoch - Rekowski, wnuk 99-letniego Antoniego Wantoch - Rekowskiego.

Prawo nadane przez zakon krzyżacki

Akt lokacyjny to dokument wystawiony przez właściciela wsi, w tym przypadku przez zakon krzyżacki, opisujący granice i wielkość miejscowości, obowiązki i prawa sołtysa oraz opis czynszów i danin pobieranych od mieszkańców na rzecz możnowładcy. Spisane informacje o tym dokumencie pojawiają się w 1765 roku, w czasie panowania ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego, który zarządził lustrację województw Rzeczypospolitej. Lustracja miała na celu sprawdzenie rzeczywistej wartości królewszczyzn, czyli dóbr królewskich (a do takich należała m.in. wieś Raduń), ich dochodów oraz obowiązków podatkowych wobec króla.

Gdy do Radunia przybyli królewscy lustratorzy, sędzia ziemski Stanisław Jasiński i podstoli raciąski Józef Mostowski, zastali sołtysa wsi, Orłowskiego, który przedstawił im akt lokacyjny wystawiony przez zakon krzyżacki 18 listopada 1374 roku na zamku w Sobowidzu. Z zapisów lustracyjnych wynika także, że oryginał aktu został odebrany mieszkańcom Radunia w 1763 roku przez starostwo w Kościerzynie. Informacja o krzyżackim akcie lokacyjnym z 1374 roku pojawiła się znów w 1772 roku, gdy pruscy administratorzy, po zajęciu ziem Rzeczypospolitej, przeprowadzili spis podatkowo - gospodarczy. Pruski urzędnik odnotował, że mieszkańcy Radunia powołali się na krzyżacki przywilej i potwierdzili odebranie im przez starostwo oryginalnego dokumentu w 1763 roku.

Do dzisiejszych czasów oryginał aktu lokacyjnego nie zachował się. Wiadomo jednak z innych źródeł, kiedy i gdzie został wystawiony.

Wdzięczność minionym pokoleniom

Wystawienie przez Krzyżaków aktu lokacyjnego nie oznacza, że wieś lub osada nie istniała wcześniej. Zakon, zajmując Pomorze, porządkował status prawny miejscowości, nadając im tzw. prawo chełmińskie, a ukoronowaniem tego prawa był akt lokacyjny.

Historycznie Raduń należał do kilku państw - Zakonu Krzyżackiego, Rzeczypospolitej i Królestwa Prus. Licząc, że na każdy wiek przypadają średnio trzy pokolenia, to od lokowania wsi do czasów współczesnych minęło około dwadzieścia pokoleń.

Na kamieniu została umieszczona następująca sentencja:

"W 650-lecie miejscowości na pamiątkę aktu lokacyjnego wsi Raduń z 18 listopada 1374 roku - wdzięczni minionym pokoleniom mieszkańcy wsi".

(ak)


Czytaj również

Kaszubska Msza Święta w rocznicę urodzin biskupa Konstantyna Dominika

Eucharystię sprawowali ks. Leszek Jażdżewski oraz proboszcz parafii, ks. Wojciech Węckowski. Modlono się w intencji członków łubiańskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskie...

Zderzenie pociągu towarowego z ciężarówką w Dziemianach

Zgłoszenie o zdarzeniu wpłynęło do dyżurnego Komendy Powiatowej Policji w Kościerzynie o godz. 19.55. Jak wynika ze wstępnych ustaleń funkcjonariuszy, 33-letni mieszkaniec powia...

Koniec stałego wahadła na odcinku Kościerzyna - Nowa Karczma

To kolejny etap wielkiej inwestycji drogowej, której wartość na trasie od Kościerzyny do Kolbud przekracza 350 mln zł. Ostatnie stałe wahadło funkcjonowało na wyjeździe z Nowej...

Bezpłatne i darmowe tele-KTG dla przyszłych mam

Mogą z niego skorzystać kobiety po 36. tygodniu ciąży, pacjentki z grup ryzyka po hospitalizacji zakończonej po 32. tygodniu, a także panie po terminie porodu, mieszkające w pow...

Pamiętamy o przodkach - trwa kwesta na ratowanie nagrobków

Przedstawiciele władz miasta, Kurkowego Bractwa Strzeleckiego oraz harcerze prowadzą przy cmentarzu kwestę na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków oraz grobów osób zasłużonych ...

Pochód Świętych przeszedł ulicami Kościerzyny

W Kościerzynie to już kilkunastoletni zwyczaj, by 31 października, czyli w wigilię Wszystkich Świętych, zamanifestować radość z nadziei, jaką jest życie wieczne płynące z wiary ...

Tragiczny wypadek pod Kościerzyną

Dyżurny Komendy Powiatowej Policji w Kościerzynie o godz. 8.35 został powiadomiony o wypadku, do którego doszło na drodze krajowej DK20, pomiędzy Kaliskami a Kłobuczynem (gmina ...

Ponad 300 wystawców na Targach Rzeczy Ładnych w Gdańsku

Targi Rzeczy Ładnych (TRŁ) to jedno z największych w Polsce wydarzeń promujących niezależny design. Od 11 lat skupiają projektantów, artystów i producentów oryginalnych przedmio...

Elektryfikacja kolei coraz bardziej widoczna. W Kościerzynie trwa montaż konstrukcji sieci trakcyjnej

Widoczne na stacji stalowe słupy oraz konstrukcje bramowe to elementy przyszłej sieci trakcyjnej. Będą one podtrzymywać przewody elektryczne, z których pociągi pobierają energię...

Postanowili okraść właściciela sklepu na rzekomym skupowaniu butelek

Do Komendy Powiatowej Policji w Kościerzynie zgłosił się 41-letni właściciel sklepu, który powiadomił o podejrzeniu popełniania oszustw na terenie jego sklepu w związku z system...